بی ‌اشتهایی یا کم خوری عصبی در واقع یک اختلال روانی است که طی آن بیمار به رغم گرسنگی، از خوردن غذا به حد کافی پرهیز می ‌کند و وزن او به قدری کاهش می‌ یابد که به شدت لاغر و نحیف می‌ شود.

به گفته محققان این اختلال معمولا به دنبال رژیم گرفتن عادی برای کاهش وزن آغاز می ‌شود. فرد بیمار بسیار کم‌ غذا می ‌خورد و از توقف رژیم لاغری پس از وزن کم کردن خودداری می ‌کند. در این حالت دریافت ذهنی و تصور فرد نسبت به بدن خودش مشکل می ‌شود؛ به طوری که با وجود لاغری زیاد، هنوز فکر می ‌کند که چاق است.

این مشکل معمولا در افراد جوان در زمان آغاز بلوغ شروع می‌ شود. شایع‌ ترین علائم این اختلال کاهش وزن شدید می‌ باشد. این کاهش وزن معمولا تا 15 کیلوگرم پایین‌ تر از وزن طبیعی فرد می ‌باشد، بدون این که بیماری جسمانی وجود داشته باشد. در این وضعیت انرژی فرد به رغم تحلیل رفتن بدن در حد خوبی است.

کاهش‌ وزن این افراد به طرق مختلف حاصل می ‌شود که برخی از متداول ‌ترین آن ها ورزش شدید، استفاده از داروهای ملین و نخوردن است.

در واقع این اختلال به دو نوع تقسیم می شود:

نوع محدود کننده(restricting type)

که کاهش وزن در آن از طریق محدودیت کالری صورت می گیرد. این نوع از آنورکسیا با رژیم های شدید، روزه گرفتن و تمرین های ورزشی شدید همراه است.

نوع پاکسازی کننده(purging type)  

این گروه افراد پس از دریافت کالری سعی می کنند با استفاده از داروهای مسهل یا مدر یا از طریق استفراغ غذای مصرفی خود را دفع کنند.

فرد ترس زیادی از چاقی دارد و دچار افسردگی، بی ‌اشتهایی، یبوست، توقف قاعدگی، عدم تحمل سرما، خودداری از حفظ حداقل استاندارد وزن برحسب سن و قد و اشکال در برداشت ذهنی از شکل بدن خود می‌ شود؛ به طوری که با وجود لاغری زیاد هنوز فکر می ‌کند که چاق است.

این افراد حتی بعد از این که وزن بسیار زیادی کم می‌ کنند و بسیار لاغر می‌ شوند و این‌ کار را تا بیمار شدن و حتی مرگ پیش می‌ برند، تصور می ‌کنند که هنوز اضافه وزن دارند. معمولا عادات غذایی عجیبی دارند مثل امتناع از غذا خوردن در حضور دیگران. گاهی ‌اوقات این افراد غذاهای بسیار سنگین و حجیمی برای دیگران آماده می ‌کنند، اما خودشان هیچ از آن نمی ‌خورند.

گفته می ‌شود که این اختلال در طبقات اجتماعی - اقتصادی بالاتر شایع ‌تر است و آن هایی که در فعالیت‌ هایی شرکت دارند که لاغر بودن مسئله مهمی است، مثل نمایش و ... بیشتر به این اختلال دچار می‌ شوند.

علل ابتلا به این اختلال:

عواملی که خطر ابتلا به این اختلال روانی را افزایش می‌ دهند، عبارت از فشار دوستان و همسالان یا فشار اجتماعی برای لاغر بودن، سابقه اضافه وزن مختصر، شخصیت تکامل طلب، وسواسی یا پیروزی‌ خواه، استرس روانی یا مشاغل خاص هستند.

علائم آنورکسیا: 

* وزن بدن که متناسب با سن نباشد، قد و وزن طوری باشد که فرد معمولا 15 کیلو پایین تر از وزن نرمال خود باشد.

* عقب افتادن حداقل سه دوره از عادت ماهیانه(در خانم‌ ها)

* عدم تمایل یا امتناع از غذا خوردن در حضور دیگران

* اضطراب

* ضعف

* شکننده شدن پوست

* تنگی نفس

* وسواس در مورد کالری‌ های مصرفی

عواقب آنورکسیا بر سلامتی

استفاده طولانی ‌مدت از ملین‌ها نیز برای بدن مُضر است. این داروها عضلات روده را فرسوده کرده و موجب پایین آمدن کارایی آن می‌ شود. برخی ملین‌ ها شامل مواد مضری هستند که ممکن است در بدن تان بازجذب شوند.

آنورکسیا و بارداری

خانم‌ های مبتلا به اختلالات غذایی بیشتر دچار سقط ‌جنین می‌ شوند و ممکن است نوزادشان زودرس به‌ دنیا بیاید و در معرض مشکلات سلامتی بسیاری باشد.

همه ی خانم ‌های باردار باید از مراقبت ‌های قبل از حاملگی خوبی بهره‌ مند شوند. آن هایی که آنورکسیا یا بولیمیا دارند، نیاز به مراقبت ویژه دارند. حتما باید ویتامین ‌های مربوط به قبل از وضع ‌حمل را مصرف کرده و ویزیت‌ های پزشک را مرتب انجام دهید. حق ورزش ندارید مگر این که پزشک تان آن را عاری از اشکال بداند.

رژیم سالم	آنورکسیا
کاهش وزن راهی است برای ارتقای سلامت و بهبود ظاهر	کاهش وزن راهی است برای کسب رضایت و خوشحالی
خود ارزیابی بیشتر بر  اساس وزن و شکل بدن صورت می گیرد.	خودارزیابی کاملا بر اساس مقدار وزن کم شده و میزان لاغری صورت می گیرد.
تلاشی است برای کنترل وزن	تلاشی است برای کنترل احساسات
هدف کاهش وزن جهت رسیدن به سلامتی است.	هدف لاغری است و سلامت یک نگرانی نیست.

با کم‌ خوری عصبی چه کنیم؟

آمارها نشان می ‌دهد؛ بیمارانی که دچار بی ‌اشتهایی عصبی هستند، زیاد دست به خودکشی می ‌زنند؛ زیرا عزت نفس آن ها پایین است. درمان این بیماران ممکن است‌ چندین سال ادامه یابد و البته عود کردن بیماری به خصوص زمانی که فرد تحت استرس قرار بگیرد، محتمل است.

هدف از درمان، این است که بیمار مجددا الگوی مناسب غذا خوردن را از سر گیرد تا وزن وی به حالت طبیعی بازگردد. بیمار می ‌تواند با تمرینات مخصوص برای تغییر رفتار زیر نظر متخصص به این نتیجه مهم دست یابد.

انواع داروهای مورد استفاده در روانپزشکی نیز برای این بیماران موثر هستند، اما هیچ داروی مشخصی وجود ندارد که تأثیر آن بر این بیماری قطعی باشد.

در نهایت این که علاوه بر رژیم غذایی مناسب برای درمان بیمار، امکان دارد مکمل ‌های ویتامینی یا مواد معدنی نیز برای وی تجویز شوند.

منابع:

ایسنا

جام جم - مریم روزبهانی

انجمن نو اندیشان تغذیه - مهدیه علیزاده

سلامتستان - دکتر احسان شریفی ‌پور

یکی از مشکلات مهم پا گذاشتن به سن،‌ اختلال در حافظه است. وقتی سن افراد بالا می ‌رود، ‌چه اتفاقی در مغزشان می‌ افتد که حافظه خود را از دست می ‌دهند؟ مطالعات جدید نشان می‌ دهند که در این زمینه هم سیستم ایمنی را می‌ توان سرزنش کرد. اگر چنین باشد،‌ آیا با تقویت سیستم ایمنی بدن می ‌توان حافظه را قوی نگه داشت؟

به گزارش نیوساینتیست، جاناتان کیپ ‌نیز، از دانشگاه ویرجینیا، از پژوهشگرانی است که فکر می ‌کند پاسخ این سوال می‌ تواند مثبت باشد. به دنبال مطالعاتی که نشان می‌ داد پاسخ ایمنی بدن می ‌تواند در ترمیم سلول‌ های عصبی کمک‌ کننده باشد،‌ کیپ ‌نیز و گروهش، گروهی موش تولید کردند که فاقد سلول ‌های سی.دی4  بودند. 

سلول‌های سی.دی.4  دسته‌ ای از سلول‌ های تی و در  واقع نوعی از سلول‌ های ایمنی بدن هستند. آن‌ ها متوجه شدند که این موش‌ ها در تکالیفی که نیاز به یادگیری و حافظه داشت خیلی ضعیف عمل می‌ کردند،‌ اما با تزریق سلول ‌های سی.دی4 ،‌ حافظه آن ‌ها بهتر کار می ‌کرد. به طور مشابهی، وقتی سلول‌ های سی.دی4  را در موش‌ های سالم از بین بردند، حافظه آن‌ ها مختل شد.

اما چه اتفاقی در مغز می‌ افتد؟

آزمایش‌ های بعدی نشان داد که یادگیری باعث پاسخ استرس خفیفی در مغز می ‌شود. در نتیجه این پاسخ، سلول‌ های سی.دی4  روانه غشایی می‌ شوند که مغز را احاطه می ‌کند. در آن‌ جا، آی.ال4  آزاد می ‌شود که هم پاسخ استرس را خاموش می ‌کند و هم به سلول‌ های آستروسیت پیام می ‌دهد پروتئینی آزاد کند که یادگیری را افزایش می ‌دهد.

البته هنوز به درستی روشن نیست که مطالعاتی از این قبیل بر روی حیوانات،‌ کاملا به یادگیری و حافظه انسان هم مربوط باشد،‌ اما شواهدی وجود دارند که به طور غیرمستقیم از این امر حمایت می ‌کنند.

برای مثال، بیشتر داروهای شیمی ‌درمانی،‌ سیستم ایمنی را تضعیف می ‌کنند. شاید به همین دلیل بیماران سرطانی که تحت شیمی ‌درمانی هستند،‌ اغلب نشانه‌ های اختلالی را نشان می ‌دهند که به شیمی مغزی شهرت دارد، اختلالی که در آن توانایی ‌های شناختی فرد دچار آسیب می ‌شود و حافظه هم ضعیف می ‌شود.

بنابراین، شاید دلیل کندی مغز در سنین بالا را هم باید در سلول ‌های ایمنی جستجو کرد. به گفته محققین، با افزایش سن، ‌اولین گروه سلولی که آسیب می‌ بیند، ‌سلول‌ های تی هستند. البته هیچکس نمی‌ گوید این تنها دلیل ابتلا به اختلالاتی مثل دمانس یا زوال عقلی است، اما می ‌تواند یکی از دلایل آن باشد.

ولی اگر واقعا سلول‌ های سیستم عصبی در حافظه انسان سهم دارند، پس آیا می توان دارویی ساخت که با آن، حافظه بهبود یابد؟

در حقیقت کیپ‌ نیز دارویی تقویت شناختی بر پایه سیستم ایمنی برای موش‌ ها ساخته و هدف کوتاه‌ مدت مطالعه خود را درمان سندرم رت اعلام کرده است. سندرم رت یک اختلال رشدی است که با مشکلات رفتاری همراه است و اخیرا مرتبط با سلول ‌های تی غیرعادی در بدن افراد، تشخیص داده شده است.

در نهایت، کیپ ‌نیز بر این باور است که این قبیل داروها، نه فقط برای بازگرداندن حافظه و توانایی‌ های شناختی افراد سالمند کاربرد دارد، که برای تقویت حافظه افراد سالم هم می ‌تواند مفید باشد.

وی در این باره می ‌گوید: "شاید اگر یک فرد خیلی تیزهوش داشته باشید، نتوانید او را تیزهوش ‌تر کنید؛ اما اگر فقط یک فرد عادی را انتخاب کنید،‌ ممکن است بتوانید حافظه او را تقویت کنید."

البته ایده بسیار جذابی است. این سری مطالعات تازه که نشان می ‌دهند، سیستم ایمنی بسیار بیشتر از آن‌ چه تا به حال تصور می ‌شد، بر عملکرد مغز و در نتیجه رفتار و شخصیت ما موثر است، دری تازه به زمینه‌ ای جدید گشوده که پر از اما و اگرهای علمی جدید است. اما پیش از به کارگیری آن‌ ها، باید به آن فکر کرد.

اگر حق با کیپ‌ نیز باشد و بتوان با تقویت سیستم ایمنی به طور خاص،‌ حافظه افراد را دستکاری کرد،‌ این کار چه عواقبی را به همراه خواهد داشت؟ پیش از انجام چنین کاری، بسیاری از مولفه‌ ها باید ارزیابی شوند.

آزمایش موفق ژن درمانی برای رفع مشكل حافظه

به گزارش بی.بی.سی دانشمندان آمریکایی از این روش برای افزایش میزان مواد شمیایی استفاده کرده اند که به افزایش ارتباط بین سلول های مغزی منجر می شود. به گزارش نشریه نیچر، این ارتباط در بیماران مبتلا به آلزایمر مختل می شود.

سازمان خیریه ای که به انجام تحقیقات در مورد آلزایمر کمک می کند، اعلام کرده است که در این مطالعه، روشی برای جلوگیری از کاهش مخابره پیام الکتریکی بین سلول های عصبی مغز ارایه شده است. افزایش جمعیت مسن در بسیاری از کشورهای جهان سبب رشد شیوع بیماری آلزایمر و دیگر انواع دیمنشیا یا زوال عقل، شده است.

محققان موسسه بیماری مغز و اعصاب گلدستون در سانفرانسیسکو می گویند، افزایش این ماده شیمیایی مغز که یک پروتئینی در غشاء سلول های عصبی به نام EphB2 است، می تواند از وخامت این بیماری بکاهد و حتی از بروز بدترین اثرات آن جلوگیری کند.

نتایج این تحقیق نشان می دهد که این ماده شیمیایی نقش مهمی در حفظ حافظه دارد که در بیماران مبتلا به آلزایمر از بین می رود.

یکی از مهم ترین مشخصاتی که در مغز بیماران مبتلا به آلزایمر دیده می شود، ساخت پلاک هایی از توده های یک ماده پروتئینی سمی به نام امیلوید است. ادامه تجمع این توده ها به مرگ سلول های مغز منجر می شود.

به نظر می رسد از دیگر مشخصات امیلویدها توانایی آن ها برای وصل شدن به EphB2 ها است که منجر به کاهش میزان این پروتئین در مغز می شود.

این موضوع تا حدودی عوارض این بیماری را بر روی حافظه توضیح می دهد. در جریان این پژوهش میزان EphB2 در مغز موش ها تغییر داده شد؛ کاهش این پروتئین در موش های سالم، عوارض از دست دادن حافظه، شبیه به آن چه در آلزایمر رخ می دهد را ایجاد کرد و افزایش این پروتئین در موش های مبتلا به آلزایمر منجر به کاهش عوارض مربوط به کمبود حافظه شد.

دکتر لنارت موک فردی که این مطالعات را رهبری کرده است، می گوید، تیم تحقیقاتی او از دستیابی به این نتیجه هیجان زده شده است. با این حال، محققان بریتانیایی می گویند، یافته این تحقیق با این که جالب است، اما پاسخی قطعی برای درمان بیماری آلزایمر نیست.

منابع:

بهنوش خرم‌روز- خبرانلاین

ایرنا

می‌گویند چشم‌‌ها دریچه ای به‌ روح انسان هستند، اما دهان شما نیز دریچه‌ای به سلامت جسم شماست. بهداشت دهان و سلامت کل بدن شما بیشتر از آنچه که شما حدس بزنید، به هم ارتباط دارند.

دهان شما به طور طبیعی حاوی باکتری است. بزاق، یک عامل ضد باکتری و ویروس‌ است. بزاق حاوی آنزیم‌هایی است که باکتری‌ها را با شیوه‌های مختلف نابود می‌کند. اما تعداد باکتری‌های مضر گاهی از کنترل خارج می‌شوند و به بیماری پریودنتیت (عفونت وخیم بافت‌های اطراف دندان و لثه) منجر می‌شوند.

هنگامی که لثه‌های شما سالم هستند، باکتری‌های دهان شما معمولا وارد جریان خون نمی‌‌شوند. اما بیماری لثه امکان ورود باکتری را به درون جریان خون فراهم می‌کند. گاهی درمان‌های تهاجمی در دهان و دندان نیز باعث می‌شود که باکتری‌ها به درون جریان خون وارد شوند.

بیماری‌ها و مشکلاتی که ممکن است با بهداشت دهان شما ارتباط داشته باشند، عبارتند از:

بیماری های قلبی عروقی

برخی از پژوهشگران اعتقاد دارند باکتری‌هایی که از دهان وارد جریان خون می‌شوند و به سرخرگ های قلب می‌رسند، بر دستگاه قلبی عروقی تاثیر می‌گذارند.

عفونت‌های لثه ممکن است یک بیماری قلبی از پیش موجود را هم بدتر کند. بیمارانی که در معرض ابتلا به اندوکاردیت عفونی (عفونت دریچه ها و لایه داخلی دیواره قلب) هستند، باید پیش از اعمال دندانپزشکی، آنتی‌بیوتیک دریافت کنند. پزشک قلب و دندانپزشک شما می‌توانند تعیین کنند که آیا عارضه قلبی شما، مصرف آنتی‌بیوتیک را پیش از اعمال دندانپزشکی ضروری می‌کند یا نه.

بیماری‌های تنفسی

عفونت‌های باکتریایی تنفسی از طریق ورود قطرات ریز مایع از دهان و گلو به درون ریه‌ها به وجود می‌آیند. این قطرک‌ها حاوی باکتری‌هایی هستند که می‌توانند درون ریه‌ها تکثیر کنند و به آن صدمه بزنند. لذا باکتری‌هایی که درون دهان رشد می‌کنند، به خصوص در افرادی که دچار بیماری‌های بافت اطراف دندان هستند، می توانند باعث ایجاد عفونت‌های تنفسی مانند ذات‌الریه شوند.

دیابت

افراد دیابتی نسبت به افراد سالم دچار بیماری‌های لثه‌ای شدیدتری می‌شوند. در این افراد بافت لثه از دندان جدا می شود.عفونت‌ باعث می‌شوند که قند خون بالا رود و نیاز به انسولین بیشتری برای کنترل قند خون باشد. بنابراین دیابتی‌هایی که دچار بیماری‌های پریودنتال (بیماری‌ بافت‌های اطراف دندانی که با عقب‌نشینی لثه‌ها و از دست دادن دندان‌ها در افراد بزرگسال همراه است) هستند، باید مورد معالجه قرار گیرند.

یک مطالعه روی 113 بیمار مبتلا به بیماری لثه‌ای و دیابت نوع دو نشان داده است که درمان بیماری لثه‌ای با جرم‌گیری و تجویز آنتی‌بیوتیک داکسی سایکلین، باعث کاهش عوارض بیماری دیابت می‌شود.

ایدز

در برخی از موارد ممکن است یکی از اولین نشانه‌های ایدز در دهان به صورت عفونت شدید لثه ظاهر شود. همچنین ممکن است لکه‌های سفید دائمی یا ضایعات غیرمعمول بر روی زبان یا دهان به وجود آید.

آلزایمر

اشخاصی که توان ذهنی طبیعی دارند، اما به التهاب لثه مبتلا هستند، بیشتر در معرض آلزایمر در سال های آتی زندگی هستند. بیمار ممکن است به این التهاب لثه مبتلا باشد، اما اطلاعی از بیماری خود نداشته باشد، زیرا علائم اولیه خاصی برای این بیماری وجود ندارد، مگر قرمزی و خونریزی لثه ها در هنگام مسواک زدن و بوی بد دهان که از علائم آن به شمار می آیند. اگر فردی به بیماری لثه و پریودنتال مبتلا باشد، دندانپزشک و یا متخصص بیماری های لثه، پلاک میکروبی و جرم های بالا و زیر لثه را برمی دارد که این روش درمانی، جرم گیری نام دارد.

سرطان

ابتلا به بیماری لثه، خطر بروز برخی انواع سرطان ها را افزایش می‌دهد. محققان دریافتند خطر ابتلا به سرطان در مردانی که سابقه بیماری لثه داشته اند، ‪ 14 ‬درصد بیشتر از سایر افراد است. بیماری لثه با افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های ریه ، کلیه، لوزالمعده و خون ارتباط دارد.

پوکی استخوان

اولین مرحله کاهش تراکم استخوانی ممکن است در دندان‌ها خود را نشان دهد. دندانپزشک شما ممکن است در جریان یک رادیوگرافی معمول دندان، متوجه این عارضه شود. همچنین پوکی استخوان ممکن است باعث از دست دادن دندان شود. کاهش تراکم استخوان فک، پشتیبانی استخوان از دندان را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود که دندان‌ها دیگر پایه محکمی نداشته باشند.

زایمان زودرس

بیماری‌های لثه باعث می شوند که باکتری‌ها وارد گردش خون بیمار شده و سطح ماده‌ای به نام پروستاگلاندین را تا حد زیادی بالا ببرند. در اواخر دوران حاملگی، به طور طبیعی سطح این ماده افزایش پیدا کرده و باعث زایمان می‌شود. بنابراین افزایش زودهنگام این ماده می‌تواند باعث تحریک زایمان قبل از موعد مناسب شود.

برخی از پژوهش‌ها نشان داده است که باکتری‌های بیماری‌زا درون دهان زن باردار می توانند به جفت یا مایع آمنیونی وارد شوند و باعث زایمان زودرس شود. آلودگی واژن با عفونت‌های باکتریایی حاصل از رشد زیاده از حد باکتری‌های هوازی و بی‌هوازی نیز باعث کوتاه شدن مدت بارداری می‌گردد.

نتایج مطالعه ای نشان داد که خطر وقوع زایمان‌های غیرطبیعی در مادران دارای بیماری‌های شدید لثه‌ای، 5/7 برابر مادران سالم است.

سایر بیماری‌ها

سایر بیماری‌ها نیز ممکن است پیش از هر جای دیگر، در دهان تظاهر کنند. سندروم شوگرن ، یک بیماری خود ایمنی است که غدد تولیدکننده بزاق را هدف قرار می‌دهد. سیفیلیس، سوزاک و نیز اعتیاد به مواد مخدر از جمله این بیماری‌ها هستند.

منابع :

همشهری آنلاین

جام جم آنلاین

سایت پزشکان ایران

استامینوفن از داروهای پر مصرفی است که با اثر بر مرکز تب در مغز باعث کاهش تب می شود. از طرفی این دارو باعث کاهش احساس درد نیز می شود. این دارو اثراتی مشابه با آسپیرین دارد، با این تفاوت که اثر ضدالتهابی ندارد، لذا در بیماری های التهابی همچون روماتیسم قلبی استفاده نمی شود.

استامینوفن به خوبی از طریق خوراکی جذب می شود، اما جذب آن از طریق مقعد متغیر است. دارو در کبد دچار تغییر و دگرگونی شده و از راه ادرار دفع می شود.

استامینوفن به راحتی وارد بدن جنین می شود، اما میزان اندکی از آن در شیر ترشح می شود؛ در مجموع در دوران بارداری و شیردهی دارویی امن به حساب می آید.

انواع مسمومیت

مسمومیت با استامینوفن را باید در هر نوع مسمومیت دارویی مدنظر داشت و نمونه خون برای سنجش سطح خونی دارو فرستاد. مسمومیت با استامینوفن را می توان به 2 دسته تقسیم کرد.

 دسته اول مسمومیت حاد است که به طور قراردادی به مصرف یک باره استامینوفن در کمتر از 4 ساعت اطلاق می شود.

دسته دوم مسمومیت مزمن است که به مواردی همچون مصرف مقادیر زیاد از حد درمانی، به صورت اتفاقی و تکرارشونده یا مصرف عمدی اما در مدت بیش از 4 ساعت اطلاق می شود.

در بیماری که تاریخچه ای از مصرف حاد می دهد می توان با سنجش سطح سرمی یا میزان مصرف استامینوفن، خطر بروز مسمومیت را برآورد کرد. اگر بیمار میزانی بیش از 150 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن از استامینوفن را به صورت یک باره مصرف کرده باشد مستعد مسمومیت حاد است.

نکات لازم جهت بیماران

* این دارو را نباید در سنین کمتر از 3 سال و برای مدت بیش از 5 روز در کودکان، بدون نظر پزشک استفاده کرد. مصرف استامینوفن در بیماران بالغ برای رفع درد بیش از 10 روز و برای کنترل تب بیش از 3 روز نیاز به دستور پزشک دارد.

* داروهایی همچون فنی توئین و کاربامازپین، زمانی که همزمان با استامینوفن استفاده می شوند احتمال آسیب کبدی ناشی از استامینوفن را افزایش می دهند و همزمان اثرات دارویی استامینوفن را کم می کنند.

* مصرف همزمان آسپیرین، ایبوپروفن، پیروکسیکام، ایندومتاسین، دیکلوفناک با استامینوفن خطر بروز نارسایی کلیه را به همراه دارد. این خطر زمانی که فرد روی مصرف طولانی مدت یا در معرض مسمومیت با مقادیر بالای دارو قرار دارد، افزایش می یابد.

مصرف زیاد استامینوفن خطرناک است

متخصصان بیماریهای کبدی در آمریکا تاکید کردند مصرف زیاد استامینوفن میتواند خطرناک و حتی مرگبار باشد.

به گفته متخصصان، نحوه صحیح مصرف این دارو به این ترتیب است که بزرگسالان نباید بیش از چهار هزار میلیگرم از این دارو را در طول روز مصرف کنند و برای افراد مبتلا به مشکلات کبدی این مقدار به دو تا سه هزار میلی گرم کاهش مییابد.

طبق آمار تایید شده آزمایشگاهی، سالانه صدها نفر بر اثر مصرف بی رویه استامینوفن جان خود را از دست می دهند.

تاثیر استامینوفن بر افزایش آسم و آلرژی

چند تحقیق نشان داده است مسکن های معمول مانند استامینوفن می توانند باعث افزایش آسم در سطح جهان شوند. البته هنوز هیچکس نمی داند آیا این داروها خودشان باعث بروز آسم می شوند یا خیر، اما به هر حال این مطالعات نشان می دهد بسیاری از کودکان قبل از آن که علائم آسم را از خود نشان دهند، استامینوفن مصرف کرده اند.

دکتر آلمایهو آمبربیر از دانشگاه آدیس آبا در این باره گفت: تحقیقات ما نشان می دهد استفاده از استامینوفن قبل از بروز علائم آسم اتفاق می افتد و بین این دو مورد رابطه وجود دارد.

تیم تحقیقاتی این دانشمند مطالعاتی را روی 1000 کودک اتیوپیایی به مدت 3 سال ادامه دارند. زمانی که کودکان به سن یک سالگی رسیدند، محققان از مادر آن ها پرسیدند که آیا کودک شان علائم تنگی نفس از خود نشان داده است یا خیر و این که کودک آن ها چه میزان استامینوفن مصرف کرده است.

نزدیک به 8 درصد از کودکان بین سنین یک تا سه سالگی علائم تنگی نفس از خود نشان دادند. این تحقیقات نشان داد کودکانی که قبل از سن یک سالگی استامینوفن مصرف کرده اند با احتمال 7 برابر بیشتر ممکن است علائم تنگی نفس را از خود نشان دهند.

بعد از در نظر گرفتن فاکتورهایی مانند تب و سرفه که هر دو علائم تنگی نفس را افزایش داده و باعث مصرف بیشتر استامینوفن می شوند، دانشمندان متوجه شدند رابطه بین مصرف مسکن ها و تنگی نفس قابل توجه است.

دکتر دیپاک کانابار در این باره گفت: البته ممکن است اطلاعات والدین چندان دقیق نباشد. این تحقیقات به این معنا نیست که دادن استامینوفن به کودکان الزاما باعث بروز آسم در آن ها می شود.

اما اگر استفاده از مسکن ها واقعا تا این حد باعث افزایش آسم در کودکان می شود، ما باید به شدت در مورد سلامت عموم نگران باشیم.

در تحقیق دیگری که روی 320 هزار نوجوان در 50 کشور جهان انجام شده است، 11 درصد از کودکان دچار مشکلات تنفسی بودند.

از بین این کودکان، آن هایی که حداقل یک استامینوفن در ماه مصرف کرده بودند که یک سوم جمعیت آن ها را شامل می شد، احتمال بروز مشکلات تنفسی تقریبا دو برابر می شد. آن ها همچنین با احتمال بیشتری ممکن بود دچار آلرژی و مشکلات پوستی مانند اگزما شوند.

منابع:

جام جم آنلاین - دکتر بهروز هاشمی ، متخصص طب اورژانس

خبرآنلاین

ایسنا

قاعدتا زمانی که غذا و دارو با هم مصرف می شوند، واکنش هایی در بدن انجام می گردد که در اغلب موارد، این واکنش ها باعث کاهش اثر داروها می گردند.

داروسازان معتقدند غذایی که می خوریم، ترکیب بسیار پیچیده ای از انواع مواد مغذی است. زمانی که دارویی را مصرف می کنیم، علاوه بر مواد اصلی دارو، ترکیبات دیگری هم که در فرمولاسیون دارو وجود دارد، وارد بدن ما می شود. بنابراین به عنوان یک قانون کلی، داروها نباید همراه با غذا مصرف شوند، مگر این که پزشک توصیه کرده باشد.

دکتر تیرنگ نیستانی، متخصص تغذیه و رژیم غذایی و دانشیار انستیتو تحقیقات تغذیه و دانشگاه شهید بهشتی در این باره توضیحاتی را ارائه می دهند:

آقای دکتر! زمانی که فردی به عفونتی مبتلا می شود و پزشک برای او  آنتی بیوتیک تجویز می کند آیا باید رژیم غذایی خاصی داشته باشد؟

واقعیت امر این است که رژیم غذایی خاصی برای آنتی بیوتیک درمانی نداریم. البته برنامه غذایی و مراقبت های تغذیه ای خاصی هم برای پیشگیری از عفونت، هم در زمان شدت پیداکردن آن و هم در زمان درمان، برای بیمار فراهم می کنیم که این کار طبیعتا وظیفه متخصص تغذیه است.

وقتی فردی آنتی بیوتیک میخورد چه مواد غذایی را باید مصرف کند که بتواند دوره عفونت و بیماری را راحت تر طی کند؟

بستگی به ماهیت آنتی بیوتیک دارد. همان طور که می دانید معنی لغوی آنتی بیوتیک، ضد حیات است. بنابراین با توجه به نوع آنتی بیوتیک، دوز استفاده، زمان مصرف، این که چه فردی آن را مصرف کند و واکنش او نسبت به دارو و عوارض داروها، باید مواد غذایی خاصی مصرف کرد. بعضی از این عوارض ممکن است مشترک باشند که مهمترین آن ها عوارض گوارشی است. عوارض گوارشی ناشی از داروها عبارتند از: دل به هم خوردگی، اسهال، تهوع، ضعف، گیجی، سنگینی و...

حال این سوال پیش می آید که آیا امکان دارد با استفاده از مواد غذایی خاصی از این حالتها پیشگیری کنیم یا به طور کلی آن ها را درمان کنیم؟

پاسخ این است که خیلی از مواقع با مصرف مواد غذایی، مشکل به طور کلی درمان نمی شود اما گاهی می تواند به ما کمک کند. افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می کنند یعنی عفونت حادی دارند و طبیعتا اشتهای شان تحت تاثیر قرار می گیرد. ولی به رغم این بی اشتهایی توصیه می شود خوردن میوه و سبزی را فراموش نکنند.

بعضی از محققان در میان میوه ها روی سیب به دلیل پکتینی که داخل آن وجود دارد تاکید می کنند زیرا گفته می شود پکتین سیب می تواند تا حدودی اثر مثبت بر حالت تهوع ناشی از خوردن آنتی بیوتیک ها داشته باشد. سبزی هایی مانند اسفناج، کلم بروکلی، فلفل، هویج و... نیز به بیمار کمک می کند تا به حالت ضعفش غلبه کند.

غذاها چقدر می توانند با آنتی بیوتیک ها تداخل ایجاد کنند؟

تداخل غذا و آنتی بیوتیک با توجه به نوع آنتی بیوتیک می تواند متفاوت باشد. ما این را میدانیم که بعضی از آنتی بیوتیک ها به ویژه خانواده پنی سیلین ، آموکسی سیلین و آمپی سیلین سبب اختلال در جذب کلسیم می شوند.

بعضی از افراد به رغم این که مجبورند به دلیل عفونتی که دارند آنتی بیوتیک بخورند، رژیم غذایی خاصی هم دارند. این افراد چه نکاتی را باید رعایت کنند؟

افرادی که رژیم غذایی خاصی دارند بیشتر کسانی هستند که رژیم های کاهش وزن دارند یا دیابتی هستند و در جهت کنترل قندخون رژیم می گیرند. نکته ای که باید متذکر شوم این است که بیش از این که آنتی بیوتیک در این رژیم ها مساله ساز باشد، توجهات نه چندان منطقی و علمی اطرافیان بیمار می تواند مشکل ساز باشد.

به عنوان نمونه با یک عفونت گلوی ساده، برونشیت یا عفونت مجاری ادرار که آنتی بیوتیک تجویز می شود، تفکر این که مصرف آنتی بیوتیک موجب ضعف بدن می شود پس باید بیمار را تقویت کرد در افراد قوت می گیرد.

بنابراین هر کس با توجه به فرهنگ و غذاهایی که می شناسد انواع غذاها را از پاچه گوسفند، آب گوشت و بلدرچین گرفته تا میوه، سبزی و شیرینی به فرد پیشنهاد می کند و به طور کل برنامه غذایی بیمار را به هم می ریزد.

نکته ای که به نظر من باید خیلی به آن توجه کرد این است که اگر برنامه غذایی فردی را متخصص تغذیه تنظیمکرده باشد، این برنامه، برنامه ای نیست که موجب ضعف ایمنی و اختلال در وضعیت سوخت و ساز بدن شود. بنابراین نباید نگران عوارض جانبی برنامه غذایی یا رژیم غذایی تاییدشده توسط متخصص تغذیه بود.

به هر حال هر فردی ممکن است در طول زندگی اش به عفونت های متفاوتی به ویژه عفونت تنفسی آن هم از نوع ویروسی مبتلا شود. بنابراین مداخلات تغذیه ای غیرعلمی و غیرتخصصی توسط اطرافیان جز این که مشکل بیمار را دو چندان کند، کاربرد دیگری ندارد.

بعضی از افراد را می بینیم که هنگام ضعف ناشی از بیماری از مکمل استفاده می کنند. آیا امکان تداخل این دسته مواد با آنتی بیوتیک ها وجود دارد؟

جز کلسیم که ذکر شد سایر مکمل ها تا جایی که می دانم تاثیر سویی در جذب آنتی بیوتیک ها و تاثیرگذاری آن ها ندارند. البته بد نیست در این جا به این نکته اشاره کنم که بعضی از مواد غذایی مانند گریپ فروت و آب آن معمولا بیشترین تداخلات را با داروها دارند.

اگر کسی بخواهد همین آب گریپ فروتی که گفتید یا مواد لبنی را که سرشار از کلسیم هستند مصرف کند با چه فاصله زمانی از خوردن آنتی بیوتیک ها باید این کار را انجام دهد؟

فاصله ای که باید بین خوردن غذا و آنتی بیوتیک وجود داشته باشد معمولا 2 تا 3 ساعت است. بعضی ها فاصله خوردن آنتی بیوتیک را 1 تا 2 ساعت قبل از غذا یا 2 تا 3 ساعت بعد از غذا در نظر می گیرند که فاصله خوبی است و دقیقا با فیزیولوژی بدن تطابق دارد.

خیلی کم پیش می آید که پزشکان به بیماران شان توصیه کنند که داروهای تجویزشده را با مواد غذایی خاصی بخورند یا نخورند. چه توصیه ای به پزشکان و بیماران شان دارید؟

همان طور که می دانید روزبه روز آنتی بیوتیک های جدیدی وارد بازار می شود و این نشان دهنده مقاومت میکروب ها نسبت به آنتی بیوتیک های قبلی است. گاهی این مقاومت به دلیل مصرف نابه جا و ناکافی آنتی بیوتیک یا مصرف خودسرانه و بدون نظر پزشک ایجاد شده است.

وقتی آنتی بیوتیک های جدیدی وارد بازار می شود بحث تداخل شان با غذا نیز جدید است و چه بسا اطلاعات مربوط به آن موجود یا در دسترس نباشد. به همین دلیل از بیماران می خواهم که اطلاعات لازم را از پزشک شان بپرسند.

منبع:

پی سی پارسی

پژوهشگران ایتالیایی در بررسی های خود دریافتند افرادی که توانایی بالایی در درک مزه تلخ دارند، با احتمال بیشتری نسبت به سایر افراد می توانند تا سن صد سالگی عمر کنند.

محققان دپارتمان بیولوژی دانشگاه پیزا در بررسی های خود یک تغییر ویژه را بر روی یک ژن گیرنده طعم تلخی یافتند که این تغییر ژنتیکی در افراد 100 ساله وجود دارد.

این محققان در این خصوص اظهار داشتند: "ما می توانیم پنج طعم بنیادی یعنی شیرینی، شوری، ترشی، تندی و تلخی را درک کنیم. اما در حقیقت بیشتر ژن های انسان که در درک طعم دخالت دارند برای درک طعم تلخی هم متخصص شده اند."

به گفته این محققان، 25 طبقه از مواد تلخ وجود دارند که انسان ها می توانند این 25 گروه را بر پایه تغییرات ژنتیکی که دارند درک کنند. این دگرگونی های ژنتیکی موجب می شود که اشکال مختلف تلخی با حساسیت های مختلفی درک شوند.

نتایج این بررسی ها نشان داد که هر یک از انسان ها، طعم ها را به روشی متفاوتی درک می کند و به همین علت است که بعضی از افراد کاملا از درک تلخی عاجزند و برخی دیگر حساسیت بسیار بالایی نسبت به درک این طعم دارند.

میراث ژنتیکی که درک طعم ها را امکان پذیر می کند بر روی عادات غذایی و به روشی مثبت یا منفی بر روی بسیاری از شاخص های سلامتی مثل کلسترول، وزن بدن و حتی طول عمر اثر می گذارد.

این محققان افزودند: "تاکنون تصور می شد که توانایی ما برای درک مواد تلخ برای جلوگیری از بلع مواد سمی است. درحالی که به تازگی کشف شده است که ژن های مسئول درک طعم تلخی حتی در روده و پانکراس نیز بیان می شوند و بسیاری از عملکردهای مهم فیزیولوژیکی مثل حرکات حلقوی روده و معده، متابولیک و کنترل سطح انسولین خون را تنظیم می کنند."

براساس گزارش لاستمپا، این دانشمندان با انجام تحقیقاتی بر روی 600 سالمند دریافتند که یک تغییر ویژه بر روی یک گیرنده طعم تلخی در افراد بالای 100 سال بسیار شایع است. به این ترتیب این تغییر ژنتیکی می تواند اکسیر طول عمر این افراد باشد.

برتری ژنتیکی حس چشایی آفریقایی ها

با وجود اعتقاد برخی بر حس چشایی قوی اروپاییان، به خصوص فرانسویان و اسپانیایی ها، به خاطر چاشنی های متنوعی که در کنار غذا از آن ها استفاده می کنند، تحقیقات جدید نشان می دهد که آفریقایی ها ممکن است حس چشایی قوی تری از اروپاییان و آسیایی ها حداقل در تشخیص مزه تلخی داشته باشند.

بررسی جوامع متعدد در کنیا و کامرون نشان داد که تنوع بالایی در یک ژن مسوول تشخیص مزه تلخ (TAS2R38) در این جوامع وجود دارد. یک محقق دانشگاه پنسیلوانیا که در انجام این بررسی شرکت داشته است می گوید: "اگر تنوع ژنتیک آفریقایی ها در این زمینه بالا باشد، در نتیجه تنوع بالایی در توانایی تشخیص مزه تلخ در بین آن ها وجود خواهد داشت."

اروپایی ها و آسیایی ها به طور عمده تنها دارای دو شکل از ژن تشخیص دهنده مزه تلخ هستند که تفاوت اندکی در تشخیص مقادیر اندک ترکیبات تلخ نشان می دهند. این ژن باعث تفاوت بین انسان ها در تشخیص غلظت های پایین تلخی یا عدم حضور مزه تلخ می باشد.

تست حس چشایی

تیشکوف و کمپل طیف وسیعی از یک ماده تلخ کننده را روی جوامع مختلف روستائیان و شکارچیان کنیا و کامرون تست کردند. نتیجه به دست آمده از این آزمایش ها این بود که کنیایی ها وکامرونی ها گستره حسی دقیق تری را نسبت به اروپائیان نشان دادند.

ژن های TAS2R38 آفریقایی ها نسبت به آنچه در بقیه مردم جهان مشاهده شده است، تنوع بیشتری دارد. به عقیده این دانشمندان این امر یک مزیت تکاملی است که به واسطه هتروژنی در جمعیت آفریقایی به دست آمده است. به علاوه آن ها دریافتند که در آن مناطق، گیاهانی وجود دارند که با وجود مفید بودن، مزه تند تر و تلخ تری دارند و حساسیت بیشتر اهالی به این ترکیبات به انتخاب گیاهان برتر کمک می کند. اگرچه این گیاهان، با مزه تند وتلخ می توانند به تیروئید آسیب برسانند اما بنا به نظر دانشمندان استفاده از آن ها در صورت داشتن تیروئید سالم، مفید است زیرا آن ها سرشار از انواع ویتامین ها هستند.

مزیت غذاهای دریایی

رژیم غذایی مملو از ماده معدنی ید که در بین اهالی ساحلی معمول است، آن ها را از ابتلا به تیروئید و خطرات ناشی ازآن حفظ می کند. با توجه به این نکته که جذب ید در مردمانی که از اقیانوس دورتر می باشند کاهش می یابد، نقش ژن های حساس به تندی وتلخی که می تواند این جمعیت ها را از آسیب گیاهان سمی مصون نگه دارد، پررنگ تر جلوه می کند.

در این راستا رژیم غذایی متفاوت و اجبارهای تکاملی می توانند از جمله دلایلی باشند که اروپائیان توانایی داشتن حس قوی تند و تلخ را از دست داده اند.

بر اساس نظر تئودر شور، انسان شناس دانشگاه پنسیلوانیا که در این تحقیق نقشی نداشته است، سمی بودن گیاهان نمی تواند تنها دلیل تنوع در ژن های مزه تلخ و تند باشد، زیرا او تنوع زیادی در ژن های مزه تند و تلخ در جمعیت سیبری یافته است که طبق اسناد تاریخی گیاهان کمتری می خوردند. او و همکارانش در پی جستجوی علت این پدیده می باشند.

منابع:

خبرگزاری مهر

سایت علمی دانشجویان ایران

احتمال دارد هر فردی در طول زندگی خود دچار خونریزی دستگاه گوارشی شود، به ویژه در افراد بالای 40 سال شیوع این بیماری بیشتر است و معمولا باعث وحشت خانواده و فرد بیمار می شود.

علائم خونریزی گوارشی 

دل درد ، تهوع و استفراغ ، مدفوع سیاه و خونی ، ضعف عمومی ، تپش قلب ، شوک ، سردی دست و پا ، رنگ پریدگی ، کاهش فشار خون ، پوست سرد و مرطوب ، کاهش و یا قطع ادرار و ازدیاد اوره خون .

خونریزی‌های دستگاه گوارش معمولا به صورت استفراغ ‌خونی و شایع‌تر از آن، مدفوع سیاه رنگ و نسبتا شل (ملنا)، دفع خون از مقعد که به صورت خون روشن یا رگه‌های خون دیده می‌شود، خود را نشان می‌دهد. البته حالتی دیگر نیز وجود دارد که خود بیمار ممکن است علائم را مشاهده نکرده و فقط به صورت کم‌خونی ظهور کند.

بیماران باید توجه داشته باشند یبوست معمولا با تیره شدن رنگ مدفوع همراه است، ولی خونریزی‌های دستگاه گوارش به صورت مدفوع کاملا سیاه و شل نمایان می‌شود.

همچنین در شرایطی که خونریزی تنها با کم‌خونی و علائمی همچون تنگی نفس و کمبود انرژی بروز می کند، با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات لازم، باید نوع کم‌خونی مشخص شده و در صورت نیاز بررسی دستگاه گوارش نیز انجام شود.

هر بیماری که استفراغ خونی یا اسهال سیاه و شل داشته باشد، یا به هر شکلی خون از مقعدش دفع کند، باید برای بررسی‌های دستگاه گوارش به پزشک مراجعه کند تا علت خونریزی مشخص شود.

بررسی و علت‌شناسی کم‌خونی و خونریزی، مهم‌ترین کاری است که باید مورد توجه باشد.

علل خونریزی‌ها

درمان، وابسته به علت خونریزی است، در نتیجه ابتدا باید علت مشخص شود. زخم‌ها معمولا شایع‌ترین دلیل خونریزی‌های معده و دوازدهه (ابتدای روده باریک) هستند که به صورت استفراغ خونی یا ملنا ظاهر می‌شوند.

در بعضی موارد زخم‌ها مربوط به میکروب هلیکوباکتر هستند. البته زخم‌های وابسته به هلیکوباکتر روز به روز در حال کاهش است و زخم‌های مرتبط با مصرف برخی داروها به خصوص داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مثل بروفن و دیکلوفناک و مصرف آسپیرین مشاهده می‌شوند.

درصد کمی از موارد خونریزی نیز می‌تواند نشانه‌ای از وجود تومورها باشد. علاوه بر این موارد پیدایش واریس‌های معده و مری نیز می‌توانند علت دیگری برای خونریزی‌ها باشند که اقدامات خاص خود را نیاز دارند.

بیماری‌های شقاق و هموروئید معمولابه علت یبوست ایجاد می‌شوند که باعث خونریزی مقعد می شوند.

بنابراین طیفی از درمان‌ها وابسته به تشخیص‌های مختلف وجود دارد که با معاینات و آزمایشات لازم شروع می‌شوند.

تشخیص

برای تشخیص علت خونریزی گوارشی و آگاهی از محل خونریزی ، ابتدا باید از بیمار شرح حال گرفت و سابقه ی بیماری اش را پرسید. باید دانست آیا بیمار سابقه ی ابتلا به زخم معده و یا همورئید را دارد یا خیر. سپس معاینات بالینی انجام گیرد و فشار خون او کنترل شود و آزمایش خون از نظر میزان کم خونی و تست های خونی و آزمایش مدفوع انجام گیرد . گاهی به آندوسکوپی و یا کولونوسکوپی و عکس های روده نیاز است و گاه نیز بر حسب علت بیماری باید عکسبرداری عروقی ( آنژیوگرافی ) و یا سایر آزمایشات پاراکلینیکی انجام شود.

درمان

درمان خونریزی گوارشی بستگی به علت بروز آن دارد؛ مثلا در صورتی که علت خونریزی وجود زخم و یا سوراخ شدن معده و اثنی عشر باشد، باید با سرم درمانی و یا جراحی، محل خونریزی را بست؛ و یا در صورتی که علت آن واریس مری باشد، باید عروق واریسی را با دستگاه یا دارو مسدود کرد؛ و اگر علت آن عفونت های متعدد باشد، باید عفونت ها را درمان کرد.

پیشگیری

اغلب مردم کشور ما میکروب هلیکوباکتر را در دوران بچگی دریافت می کنند؛ به عنوان مثال غذا خوردن با قاشق مشترک یا استفاده از یک لیوان مشترک با کودک می‌تواند دلیلی برای سرایت این میکروب باشد، چون میکروب هلیکوباکتر از طریق دهان و عدم رعایت بهداشت هنگام غذا خوردن وارد بدن فرد می شود. بنابراین با رعایت بهداشت هنگام آب و غذا خوردن باید از بروز مشکلات پیشگیری کنیم.

خوشبختانه در 90 درصد موارد، هلیکوباکتر منجر به ایجاد زخم نمی‌شود، اگرچه نوع هلیکوباکتر و واکنش بدن فرد نیز در میزان تاثیر این میکروب موثر است.

رژیم غذایی نیز در کنار رعایت بهداشت مورد مهم دیگری برای پیشگیری از خونریزی گوارشی است؛ به عنوان مثال هر گونه غذایی که آمیخته به نمک باشد، مانند خیارشور و ترشی‌ها، غذا و آب آلوده به نیترات و مواد نگهدارنده، مصرف سیگار و غذا خوردن تند و با عجله می‌تواند در بروز این مشکل موثر باشد.

برعکس، خوردن میوه و سبزی به مقدار کافی در طول روز، عاملی موثر برای پیشگیری از ایجاد این عوارض است. البته شاید تصور کنید از نظر مالی و وقت کمی که در زندگی معمول با آن مواجه هستیم، خوردن این مقدار میوه و سبزی کاری ناممکن یا سخت باشد. اما با استفاده از شیوه‌هایی ساده می‌توان در زندگی معمول این کار را انجام داد؛ مثلا بهتر است فرد هنگام صبحانه به جای قند، خرما بخورد، یا مثلا میان وعده‌ها را از سبزی‌ها انتخاب کند یا همراه با غذا سالاد میل کند.

سرطان روده بزرگ از معدود سرطان‌های قابل پیشگیری است و به همین دلیل باید با بررسی‌های لازم از بروز آن جلوگیری کرد. لذا توصیه می‌شود همه افراد، حتی کسانی که هیچ علامت و سابقه بیماری روده ندارند، از سن 50 سالگی هر ده سال یک بار کلونوسکوپی را انجام دهند. در ضمن انجام ورزش و مصرف غذای سالمی که چرب نباشد و کنترل وزن نیز برای پیشگیری موثر است.

بهترین کار برای پیشگیری از بروز خونریزی گوارشی، انجام ورزش منظم و داشتن تغذیه مناسب و آرامش روانی است.

بیماری‌های التهابی روده بزرگ نیز موردی متفاوت هستند. علت بیماری‌های التهابی روده مثل کولیت اولسروز و کرون، شرایط خاص میکروبی یا غذایی نیست، بلکه تقریبا یک بیماری شبه خودایمنی هستند. مهم‌ترین علت بروز و شعله‌ور‌شدن این بیماری، مسائل ذهنی و روانی است، به این معنی که انواع استرس و نگرانی‌ها می‌توانند این بیماری را شعله‌ور کنند.

مردم چندان به تاثیرات روحی و روانی در بروز بیماری‌ها اعتقاد ندارند، در نتیجه این جریان را انکار می‌کنند.

منابع :

دکتر اکرم پورشمس - فوق ‌تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران

جام جم آنلاین - نیلوفر اسعدی‌بیگی

- ایران سلامت

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی وزارت بهداشت، میزان ابتلا به بیماری کبد چرب در جامعه افزایش یافته است که دلیل اصلی آن افزایش شیوع چاقی، دیابت، کم‌تحرکی، چربی خون بالا، افزایش و کاهش ناگهانی وزن و رژیم غذایی نامناسب و پرکالری است.

از هر 10 ایرانی، 3 نفر به کبد چرب مبتلا هستند و این آمار، زنگ خطر‌ها را درباره شیوع گسترده این بیماری در جامعه به صدا درآورده است، زیرا گرچه ممکن است این بیماری در ابتدا عوارضی در بدن ایجاد نکند، اما اگر تحت درمان مناسب قرار نگیرد، می‌تواند به التهاب و نارسایی جدی کبد منجر شود.

بررسی‌های علمی نشان می‌دهد شیوع ابتلا به کبد چرب در زنان و مردان یکسان است و احتمال دارد در هر سنی ظاهر شود، اما در سنین 40 تا 60  سالگی بیشتر رخ می‌دهد.

کبد عضوی حیاتی در بدن است که وظیفه اصلی آن، کنترل سوخت و ساز چربی‌هاست. در هر 100 گرم از بافت کبد، 5 گرم چربی وجود دارد و زمانی فرد به بیماری کبد چرب مبتلا می‌شود که میزان چربی ذخیره شده در بافت کبد از این مقدار بیشتر گردد.

عوامل ایجادکننده و زمینه‌ساز بیماری کبد چرب موجب مقاومت بدن به انسولین می‌شود و سوخت و ساز چربی را در کبد دچار اختلال می‌کنند.

بیماری کبد چرب هیچ علامت و درد خاصی ندارد و حتی در معاینات بدنی در برخی افراد فقط نشانه‌هایی مانند بزرگی و حساس بودن آن، ممکن است مشاهده شود، اما تشخیص آن نیاز به بررسی‌های آزمایشگاهی دارد.

همچنین ممکن است برخی افراد هنگام افزایش وزن ناگهانی به دلیل تحت کشش قرار گرفتن کپسول اطراف کبد، سنگینی، فشار و درد مبهمی را در ناحیه راست بدن زیر دنده‌ها احساس کنند.

کبد چرب چند نوع است؟

کبد چرب را می‌توان به سه نوع تقسیم کرد:

نوع اول این بیماری، "کبد چرب ساده" است که علامتی ندارد و اغلب اوقات بیمار متوجه آن نمی‌شود. بیمار مبتلا به کبد چرب ساده فقط با تجمع چربی در کبد مواجه است و هنوز اختلالی در عملکرد این عضو وجود ندارد.

وقتی چربی کبد از حدی بیشتر می‌شود، بیمار به اختلال "کبد چرب ملتهب" و حتی هپاتیت مبتلا می‌شود و پس از مدتی امکان دارد دچار نارسایی کبد گردد که به آن "سیروز کبدی" می‌گویند و علت اصلی آن کبد چرب ساده است.

چه کسانی باید نگران باشند؟

اصولا کسانی که اندازه دور شکم آنها افزایش می‌یابد، بیشتر در معرض خطر ابتلا به کبد چرب هستند. حدود 70 درصد بیماران مبتلا به کبد چرب چاق هستند و از آنجا که چاقی در جامعه ایرانی حتی در سنین پایین رو به گسترش است، شیوع این بیماری هم در حال افزایش است.

استفاده بیش از حد از غذاهای پرکالری یکی از عوامل بروز چاقی است. وقتی افراد این انرژی مازاد را مصرف نمی‌کنند، چربی‌ها اطراف شکم و سلول‌های کبدی ذخیره می‌شوند و عملکرد این عضو حیاتی را با مشکل مواجه می‌کنند.

کبد چرب ساده معمولا به شکل اتفاقی کشف می‌شود و 70 تا 80 درصد بیماران مبتلا به آن نشانه‌ای ندارند و برای بیماری‌های دیگر به پزشک مراجعه می‌کنند و پزشک بر حسب اتفاق متوجه کبد چرب آنها می‌شود، اما گاهی احتمال دارد بیمار علاوه بر احساس خستگی، دردهایی در ناحیه کبد داشته باشد.

بهترین راه تشخیص این بیماری، نمونه‌برداری از کبد است و حتی گاهی سونوگرافی هم کبد چرب را نشان نمی‌دهد.

از سویی دیگر بدخوابی، رنگ زرد چهره و لکه‌های پوستی، آب آوردن شکم و.... که به باور عمومی نشانه‌ای از درست کار نکردن کبد هستند، معمولا در مراحلی ظاهر می‌شوند که کبد ملتهب شده باشد و شکل کبد چرب ساده را پشت سر گذاشته باشد. بنابراین نباید برای اثبات بیماری کبد چرب ساده منتظر ظهور این علائم شد.

آیا با توضیحات بالا شما هم نگران شده‌اید و دلتان می‌خواهد بدانید دچار کبد چرب هستید یا نه؟

متخصصین می گویند افراد چاق‌ و دارای شکم بزرگ، مبتلایان به دیابت نوع 2 ، مبتلایان به برخی اختلالات چربی‌ خون به خصوص تری گلیسیرید یا نارسایی‌های قلبی، الکلی‌ها، مبتلایان به سوء تغذیه، کسانی که به سرعت و غیراصولی لاغر شده‌اند و کسانی که برخی داروها مانند کورتون و ضدتشنج مصرف می‌کنند، در خطر ابتلا به کبد چرب قرار دارند.

ماهیت و عوارض بیماری کبد چرب در زنان باردار (که در سه ماهه سوم بارداری به آن مبتلا می‌شوند) با سایر مبتلایان به این بیماری تفاوت دارد و ممکن است به نارسایی شدید کبد منجر شود و نوزاد را در معرض خطر قرار دهد که در برخی مواقع بهتر است به بارداری پایان داد.

مبتلایان چه کنند؟

بیماری کبد چرب کاملا قابل برگشت و قابل درمان است. اگر کبد چرب ساده دیر شناخته شود، آن وقت درمانش بسیار دشوار یا غیر‌ممکن می‌شود.

متاسفانه وقتی به کسی گفته می‌شود دچار کبد چرب شده‌ است، تصور می‌کند باید دیگر چربی نخورد، در حالی که ما بیشتر انرژی‌مان را از کربوهیدرات‌هایی مثل نان، سیب زمینی، شکر و قند می‌گیریم و اگر این مواد بیش از حد مصرف شوند، مازاد آنها در بدن به چربی تبدیل خواهد شد. بنابراین نه ‌تنها باید مصرف چربی‌ها در برنامه غذایی کنترل شود، بلکه خوردن موادی مانند نان، سیب‌زمینی، ماکارونی و برنج بخصوص در شام باید کمتر گردد.

ورزش منظم داشته باشید و اگر قصد لاغر شدن دارید، مراقب باشید کاهش وزن‌تان در ماه بیش از سه کیلو نباشد. همچنین این باور که لبنیات پرچرب خاصیت بیشتری دارند درست نیست و مبتلایان به کبد چرب باید از لبنیات کم‌چرب استفاده کنند.

خوردن ماهی ، میوه‌ها و سبزی‌های تازه هم به سلامتی کبد کمک می‌کند. اما مبتلایان و حتی آنهایی که در معرض خطر قرار دارند باید از خوردن گوشت‌های پرچرب و غذاهای آماده‌ای مانند سوسیس و کالباس پرهیز کنند و سالاد را هم در وعده‌های غذایی خود بگنجانند.

اگر اصرار دارید همراه با چای از مواد شیرین استفاده کنید، خرما و کشمش را جایگزین قند کنید، زیرا خطر این مواد برای کبد کمتر است.

منابع :

جام جم - دکتر ستار جعفری، فوق تخصص بیماری‌های کبد و گوارش